Znaczenie kontroli poziomu cholesterolu

Cholesterol jest lipidowym związkiem chemicznym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu: stanowi składnik błon komórkowych, bierze udział w syntezie hormonów oraz kwasów żółciowych. Problem pojawia się wówczas, gdy stężenia tzw. „złego” cholesterolu LDL są zbyt wysokie. Taki stan sprzyja rozwojowi blaszki miażdżycowej, zwiększając ryzyko choroby niedokrwiennej serca, udarów mózgu i innych poważnych dolegliwości układu krążenia. Regularne monitorowanie poziomu cholesterolu, w połączeniu z odpowiednią profilaktyką, pozwala wcześnie przeciwdziałać negatywnym zmianom (1).

Kształtowanie diety dla zdrowego poziomu cholesterolu

Dieta odgrywa kluczową rolę w profilaktyce i kontrolowaniu stężenia cholesterolu. Według rekomendacji American Heart Association (AHA) oraz American College of Cardiology (ESC) najważniejsze aspekty żywieniowe to zmniejszenie spożycia tłuszczów nasyconych i trans, zwiększenie udziału produktów roślinnych w diecie, a także wprowadzenie do jadłospisu składników wspierających obniżanie poziomu LDL (2).

1. Ograniczenie tłuszczów nasyconych i trans:

  • Tłuszcze nasycone: Nadmierne spożywanie czerwonego mięsa, masła, smalcu, śmietany oraz pełnotłustych produktów mlecznych wpływa negatywnie na poziom LDL. Zaleca się zastępowanie tych produktów chudszymi odpowiednikami, np. drobiem bez skóry czy chudymi rybami, a także rezygnację z tłustych przetworów mlecznych na rzecz niskotłuszczowych lub fermentowanych (kefir, maślanka, jogurty naturalne).
  • Tłuszcze trans: Znajdujące się głównie w żywności wysoko przetworzonej (fast food, margaryny twarde, wyroby cukiernicze), tłuszcze trans mają wyjątkowo niekorzystny wpływ na profil lipidowy. Eliminacja lub znaczne ograniczenie spożycia tych produktów to jeden z kluczowych kroków w dbaniu o zdrowe naczynia krwionośne.

2. Wprowadzenie tłuszczów nienasyconych:


Kwasy tłuszczowe jednonienasycone (olej oliwkowy, awokado, orzechy) i wielonienasycone (olej rzepakowy, olej lniany, tłuste ryby morskie jak łosoś, makrela, śledź) pomagają obniżać poziom LDL i wspierają wzrost stężenia HDL – tzw. „dobrego” cholesterolu. Włączenie do diety garści orzechów dziennie oraz regularne spożywanie ryb (przynajmniej dwa razy w tygodniu) może znacząco poprawić profil lipidowy.

3. Błonnik pokarmowy jako sojusznik w walce z cholesterolem:


Błonnik rozpuszczalny, obecny w warzywach, owocach, roślinach strączkowych (soczewica, fasola, ciecierzyca) oraz pełnoziarnistych produktach zbożowych (owsianka, chleb razowy, brązowy ryż) wpływa na obniżenie poziomu LDL. Dzieje się tak, ponieważ błonnik pomaga wiązać część cholesterolu i kwasów żółciowych w jelicie, ułatwiając ich wydalanie. Dieta bogata w błonnik sprzyja również utrzymaniu prawidłowej masy ciała i lepszej kontroli glikemii.

4. Sterole i stanole roślinne:


Roślinne sterole i stanole mogą częściowo blokować wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Znajdują się w orzechach, nasionach, olejach roślinnych, roślinach strączkowych, a także w niektórych wzbogaconych produktach (np. margarynach funkcjonalnych). Regularne spożywanie 1,5–2 g steroli lub stanoli dziennie może pomóc w obniżeniu poziomu LDL o 5–15%.

5. Dieta śródziemnomorska i DASH:


Wzorce żywieniowe, takie jak dieta śródziemnomorska (oparta na oliwie z oliwek, warzywach, owocach, rybach, pełnoziarnistych produktach i orzechach) czy dieta DASH (skupiająca się na warzywach, owocach, pełnych ziarnach, chudym nabiale i mięsie drobiowym) są uznawane za szczególnie korzystne dla zdrowia serca. Oba modele żywienia łączą się z obniżeniem ryzyka chorób układu krążenia i poprawą profilu lipidowego. 

Badanie ENCORE (Exercise and Nutrition Interventions for Cardiovascular Health)  na 144 dorosłych wykazało, że połączenie diety DASH z redukcją kalorii obniża ciśnienie krwi bardziej niż sama dieta DASH. Po 4 miesiącach ciśnienie skurczowe i rozkurczowe spadło w grupie kontrolnej o 3,4/3,8 mm Hg, w grupie DASH o 11,2/7,5 mm Hg, a w grupie DASH o obniżonej kaloryczności aż o 16,1/9,9 mm Hg (3)

6. Ograniczenie cukrów prostych i alkoholu:


Spożycie cukrów dodanych powinno stanowić maksymalnie 10% całkowitej energii z diety, nie wliczając cukrów naturalnie obecnych w owocach i produktach mlecznych. Nadmiar cukrów prostych (słodycze, napoje gazowane, słodkie wypieki) przyczynia się do wzrostu trójglicerydów i sprzyja nadwadze, co z kolei niekorzystnie odbija się na poziomie cholesterolu (2).  Z kolei umiarkowane spożycie alkoholu może nieco podwyższyć poziom HDL, ale jego nadmierna ilość podnosi stężenie trójglicerydów i obciąża wątrobę. Najlepszą strategią jest ograniczenie alkoholu do niskich ilości lub całkowita abstynencja (4).

Styl życia, aktywność fizyczna i kontrola masy ciała


Poza dietą, istotne jest kształtowanie zdrowego stylu życia. Regularna aktywność fizyczna (przynajmniej 150 minut umiarkowanych ćwiczeń aerobowych lub 75 minut intensywnych tygodniowo), np. szybki marsz, jazda na rowerze, pływanie czy nordic walking, pomaga podnosić poziom „dobrego” cholesterolu HDL, obniżać LDL i trójglicerydy oraz wspiera utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Z dotychczasowych badań wynika że redukcja masy ciała o 5–10% znacząco poprawia profil lipidowy i pozytywnie wpływa na inne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, często towarzyszące zaburzeniom lipidowym. U osób z otyłością olbrzymią redukcja masy ciała o 10 kg powoduje spadek poziomu LDL-C o około 0,2 mmol/l (8 mg/dl), szczególnie gdy osiągnięta jest poprzez dietę niskotłuszczową. Systematyczna aktywność fizyczna ma mniejszy wpływ na obniżenie LDL-C, ale łącznie z utratą masy ciała poprawia ogólny profil ryzyka sercowo-naczyniowego, wpływając także na inne lipoproteiny i czynniki ryzyka (2, 5).

Suplementacja diety

Regularne utrzymywanie prawidłowego poziomu cholesterolu opiera się przede wszystkim na zdrowych nawykach żywieniowych i aktywności fizycznej, jednak w niektórych przypadkach warto sięgnąć po wsparcie w postaci odpowiednio dobranych suplementów diety. KardioLipid to przykład preparatu, który dzięki starannie wyselekcjonowanym i standaryzowanym składnikom może wesprzeć prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia oraz utrzymanie korzystnego profilu lipidowego. W składzie KardioLipidu znajduje się przede wszystkim Allicys® – fermentowany czarny czosnek o potrójnej standaryzacji na zawartość S-Allilocysteiny. Ten innowacyjny składnik wspomaga ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym, działa kardioprotekcyjnie i może sprzyjać zachowaniu właściwego poziomu cholesterolu. Obok czosnku zastosowano ekstrakt z karczocha (Cynara scolymus L.), bogaty w cynarynę, który wspomaga kontrolę masy ciała, metabolizm lipidów oraz funkcje wątroby, a przy tym korzystnie wpływa na układ krążenia.

Formułę wzbogacają także inne starannie dobrane składniki. Ekstrakt z fermentowanego czerwonego ryżu (Oryza sativa L.) o standaryzowanej zawartości monakoliny K, wchodzącej w skład zaawansowanej formuły CardioProtect®, pomaga zachować korzystny profil, ekstrakt z ostropestu plamistego (Silybum marianum L.), standaryzowany na sylimarynę, ekstrakt z oliwki europejskiej (Olea europaea L.), bogaty w hydroksytyrozol, który  sprzyja utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi . Uzupełnieniem formuły są koenzym Q10 – substancja niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania mięśnia sercowego i produkcji energii w komórkach oraz naturalny błonnik akacjowy, wspierający zdrowie układu pokarmowego i równowagę mikroflory jelitowej. KardioLipid nie zawiera zbędnych sztucznych dodatków, takich jak barwniki czy konserwanty, dzięki czemu stanowi bezpieczne, oparte na naturze wsparcie w utrzymaniu zdrowego układu sercowo-naczyniowego.

Warto jednak pamiętać, że żaden suplement nie zastąpi zdrowej diety, systematycznego ruchu ani terapii zaleconej przez lekarza w przypadku zaawansowanych zaburzeń lipidowych.

Regularne badania kontrolne i kontakt z lekarzem

Profil lipidowy – czyli pomiar stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, HDL oraz trójglicerydów – warto sprawdzać regularnie, przynajmniej raz w roku, zwłaszcza jeśli istnieją czynniki ryzyka: otyłość, nadciśnienie, cukrzyca, obciążenia genetyczne. Wczesne wykrywanie odchyleń od normy pozwala na szybkie wprowadzenie zmian w stylu życia i, jeśli to konieczne, wdrożenie leczenia farmakologicznego. 

Wprowadzenie zbilansowanej diety opartej na naukowo potwierdzonych zaleceniach jest jednym z najważniejszych elementów zapewniających kontrolę poziomu cholesterolu i poprawę ogólnej jakości życia.

Informacje podane na tej stronie służą wyłącznie celom edukacyjno-informacyjnym i nie powinny być użyte do diagnozowania lub leczenia jakiejkolwiek choroby czy schorzenia. W przypadku konieczności diagnozy lub leczenia należy skonsultować się z lekarzem.

Bibliografia:

  1. . National Cholesterol Education Program (US). Expert Panel on Detection, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. Third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult Treatment Panel III). No. 2. The Program, 2002.
  2. Catapano, Alberico L., et al. „Wytyczne ESC/EAS dotyczace leczenia zaburzeń lipidowych w 2016 roku.” Kardiologia Polska 74.11 (2016): 1234-1318.
  3. Blumenthal JA, Babyak MA, Hinderliter A, et al. Effects of the DASH diet alone and in combination with exercise and weight loss on blood pressure and cardiovascular biomarkers in men and women with high blood pressure: the ENCORE study. Arch Intern Med 2010; 170: 126-35
  4. Brien SE, Ronksley PE, Turner BJ et al. Effect of alcohol consumption on biological markers associated with risk of coronary heart disease: systematic review and meta-analysis of interventional studies. BMJ, 2011; 342: d636.
  5. Shaw K, Gennat H, O’Rourke P, Del Mar C. Exercise for overweight or obesity. Cochrane Database Syst Rev, 2006; 4: CD003817.